Zamów do 13:00, wysyłka jeszcze dziś · Darmowa dostawa od 149 zł
We wrześniu zmienia się kilka rzeczy naraz, i żadna z nich nie jest dramatyczna. Dzień robi się krótszy o kilka minut dziennie. Wracamy do zamkniętych pomieszczeń, biur, szkół, komunikacji. Wieczory przestają zachęcać do wychodzenia. Rytm dnia, który latem układał się sam, trzeba nagle zaplanować.
To dobry moment, żeby coś ustawić, właśnie dlatego, że nic się jeszcze nie dzieje. Wrzesień jest miesiącem decyzji, nie ratunku. Rzeczy, o których jest ten tekst, działają w skali tygodni i miesięcy, więc sens mają wtedy, kiedy zaczyna się je spokojnie, a nie wtedy, kiedy jest już potrzeba.
Poniżej trzy obszary, od których warto zacząć, w kolejności od najlepiej udokumentowanego. Bez straszenia sezonem i bez listy dwudziestu rzeczy do kupienia.
Witamina D jest w tym zestawieniu na pierwszym miejscu z prostego powodu: to jedyny punkt, w którym sytuacja w Polsce jest jednoznaczna i policzalna.
Skóra produkuje witaminę D pod wpływem promieniowania UVB, a ilość UVB docierającego do powierzchni zależy od kąta padania słońca. Im niżej słońce stoi nad horyzontem, tym dłuższą drogę promienie pokonują w atmosferze i tym więcej UVB zostaje po drodze pochłonięte. Poniżej pewnego kąta synteza w skórze praktycznie ustaje niezależnie od tego, jak bardzo dzień wydaje się słoneczny.
Na szerokości geograficznej Polski ten próg wypada mniej więcej na przełomie września i października. Od tego momentu do wiosny słońce przez większość dnia stoi za nisko. Październikowy spacer w pełnym słońcu nie daje witaminy D w takiej ilości jak lipcowy i nie jest to kwestia ubrania ani czasu spędzonego na zewnątrz, tylko geometrii.
Zapasy z lata pomagają, ale nie na cały sezon. Poziom witaminy D we krwi opada stopniowo przez jesień, więc wrzesień jest momentem, w którym decyzja o uzupełnianiu ma jeszcze sens prewencyjny, a nie naprawczy.
Warto też wiedzieć, że letnia synteza rzadko jest tak wydajna, jak się zakłada. Zachodzi głównie w godzinach okołopołudniowych, wymaga odsłoniętej skóry i jest skutecznie blokowana przez filtry przeciwsłoneczne te same, które chronią przed poparzeniem. Do tego dochodzi tryb życia: większość dnia w pomieszczeniach, w samochodzie, za szybą, która UVB nie przepuszcza. W praktyce spora część osób wchodzi we wrzesień z zapasem mniejszym, niż wynikałoby z liczby słonecznych dni.
Tu wolno powiedzieć wprost, bo to oświadczenie zatwierdzone w unijnym rejestrze: witamina D przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Przyczynia się też do prawidłowego wchłaniania wapnia i fosforu oraz do utrzymania zdrowych kości i zębów.
Witamina D3 zwiększa wchłanianie wapnia z jelit do krwi. Witamina K2 aktywuje białka, które kierują ten wapń do kości, zamiast pozwalać mu odkładać się w tkankach miękkich. Jedna dostarcza, druga zarządza dystrybucją dlatego nowoczesne preparaty łączą obie.
Obie są rozpuszczalne w tłuszczach, więc przyjmuje się je z posiłkiem zawierającym tłuszcz. Formuły zawieszone w oleju wchłaniają się lepiej niż suchy proszek w kapsułce.
W polskich zaleceniach dla dorosłych w okresie jesienno-zimowym mówi się zwykle o 1000-2000 IU dziennie w profilaktyce. Wyższe dawki, rzędu 4000 IU, stosuje się przy stwierdzonym niedoborze albo u osób z grup, u których synteza jest wyraźnie niższa, starszych, rzadko wychodzących na zewnątrz, z ciemniejszą karnacją.
Witamina D kumuluje się w organizmie, w przeciwieństwie do witaminy C, której nadmiar jest po prostu wydalany. Dlatego badanie 25(OH)D z krwi jest tu naprawdę sensowne kosztuje kilkadziesiąt złotych, robi się je bez skierowania i zamienia zgadywanie w decyzję. Jeśli miałbyś zrobić w tym sezonie jedno badanie, to właśnie to.
Przeciwwskazania warto znać zawczasu: preparaty z witaminą K2 nie są odpowiednie przy przyjmowaniu leków przeciwzakrzepowych, a przy chorobach nerek, sarkoidozie i podwyższonym poziomie wapnia we krwi suplementację wysoką dawką konsultuje się z lekarzem.
Preparat, który u nas pełni tę rolę: Biowen Witamina D3+K2 MK-7 4000 IU w oleju MCT.
Druga warstwa jest zupełnie inna i trzeba to powiedzieć uczciwie: o ziołach nie wolno mówić tak jak o witaminie D. Witaminy i minerały mają zatwierdzone oświadczenia zdrowotne, oparte na ocenie dokumentacji. Rośliny takich oświadczeń nie mają, więc mówimy o nich językiem tego, czym są i jak były używane nie tego, co rzekomo robią.
A używane były, i to od bardzo dawna.
Owoce dzikiej róży (Rosa canina) to jedno z najbogatszych krajowych źródeł witaminy C wyraźnie bogatsze niż cytrusy, choć zawartość mocno się waha w zależności od stanowiska, terminu zbioru i sposobu suszenia. W polskiej tradycji róża była surowcem jesiennym: zbierana po pierwszych przymrozkach, przerabiana na przecier, konfitury i susz na zimę.
Jedna rzecz praktyczna: witamina C jest wrażliwa na wysoką temperaturę. Zalanie suszu wrzątkiem i długie gotowanie rozkłada znaczną jej część. Dlatego napar z róży robi się na wodzie gorącej, ale nie wrzącej, i pod przykryciem.
Czarny bez (Sambucus nigra) rósł przy niemal każdym gospodarstwie i przez stulecia miał w polskiej wsi status niemal domowy. Kwiat zbierało się w czerwcu, na syropy i napary; owoce we wrześniu.
Warto wiedzieć o tej roślinie jedno: surowych owoców czarnego bzu się nie je. Zawierają związki, które przy obróbce cieplnej ulegają rozkładowi, ale w surowym owocu mogą powodować dolegliwości żołądkowe. W tradycji zawsze były gotowane, i to nie jest ostrożność na wyrost.
Do tej dwójki tradycyjnie dołączają: lipa i dziewanna, kwiaty zbierane latem, obecne w polskim zielarstwie od wieków; czystek, znany z basenu Morza Śródziemnego i uprawiany także u nas; jeżówka purpurowa, roślina pochodzenia północnoamerykańskiego, dziś powszechnie uprawiana w Europie; oraz tymianek, obecny zarówno w kuchni, jak i w tradycyjnych recepturach sezonowych.
Trzy surowce w tym zestawie pochodzą spoza Polski i mówimy o tym wprost: imbir (kłącze, Azja Południowo-Wschodnia), traganek błoniasty (korzeń, tradycja Dalekiego Wschodu) oraz czystek, jeśli pochodzi z importu. Reszta to surowce krajowe nasze zioła pochodzą z regionu Zielonych Płuc Polski.
Susz sezonowy ma dwa wrogów: wysoką temperaturę i wilgoć. Wodę zalewa się gorącą, ale nie wrzącą kwiaty lipy, dziewanny i czarnego bzu oddają swoje olejki eteryczne, a te ulatują razem z parą, dlatego naczynie przykrywa się na czas parzenia. Twarde owoce, takie jak rozdrobniona dzika róża, potrzebują za to więcej czasu niż delikatne kwiaty, więc kilkanaście minut pod przykryciem jest lepsze niż pięć.
Przechowywanie: szczelnie, sucho, bez dostępu światła. Susz ziołowy najszybciej traci nie na czasie, lecz na wilgoci otwarte opakowanie w kuchni obok czajnika to najgorsze możliwe miejsce.
Gdzie tu jest miejsce na produkt. Nasza sezonowa mieszanka ziołowa Zielona Tarcza zbiera dokładnie te surowce w jednym składzie: jeżówkę, kwiat czarnego bzu, czystek, korzeń traganka, dziewannę, lipę, tymianek, imbir i owoc dzikiej róży. To mieszanka pomyślana jako element sezonowego rytmu, nie jako reakcja na cokolwiek.
Napar nie zastępuje odmierzonej dawki i odwrotnie. Zawartość witaminy C w naparze z róży jest zmienna i zależy od surowca oraz sposobu parzenia; kapsułka daje wartość policzalną. Za to napar wnosi coś, czego kapsułka nie wniesie: powtarzalny, ciepły punkt w ciągu dnia, wokół którego łatwiej zbudować rutynę. Dlatego traktujemy je jako dwie różne rzeczy, a nie zamienniki.
Jeśli szukasz strony z odmierzoną dawką: Biowen Witamina C Complex.
Najczęstszy błąd jesienią nie polega na wyborze złego preparatu. Polega na tym, że kupuje się coś raz, bierze przez dwa tygodnie i odstawia a potem wraca do tematu w styczniu, kiedy jest już inna sytuacja.
Wszystko, co opisano wyżej, działa wyłącznie w rytmie. Trzy rzeczy, które ten rytm tworzą:
Regularność zamiast intensywności. Witamina D przyjmowana codziennie z posiłkiem zawierającym tłuszcz robi swoje. Ta sama witamina brana „jak sobie przypomnę” nie robi nic szczególnego. To jest różnica między suplementacją a kupowaniem suplementu.
Sen jako element, nie tło. Sen jest jednym z najlepiej opisanych czynników wpływających na pracę układu odpornościowego i jednocześnie jedynym z tej listy, który nic nie kosztuje. Jesienią jest łatwiejszy niż latem: wcześniej robi się ciemno, a organizm sam idzie w stronę dłuższego odpoczynku. Warto z tego skorzystać, zamiast walczyć ekranem.
Napar jako kotwica. To brzmi banalnie, ale działa: powtarzalna czynność o stałej porze jest tym, co utrzymuje resztę rutyny. Wieczorna szklanka naparu jest łatwiejsza do utrzymania niż postanowienie „będę dbał o odporność”, bo jest konkretna i zajmuje pięć minut. Przy okazji wnosi płyny i ciepło, co jesienią też ma znaczenie.
Do tego dwie rzeczy oczywiste, o których i tak się zapomina: ruch na zewnątrz mimo pogody oraz jedzenie z warzywami także wtedy, gdy sezon na pomidory się skończył. Żaden suplement nie nadrabia braku tych dwóch.
A czego nie robić. Nie ma sensu kupować ośmiu preparatów naraz we wrześniu po miesiącu i tak zostaną dwa, tylko z gorszym nastawieniem do całości. Nie ma też sensu odkładać wszystkiego do momentu, w którym coś zacznie się dziać; wtedy jest to inna sytuacja i inne podejście. Trzy rzeczy robione konsekwentnie przez pół roku dają więcej niż dziesięć robionych przez trzy tygodnie.
Wszystko powyżej dotyczy sytuacji, w której nic się nie dzieje i taki jest cel, żeby zostało jak najdłużej.
Ale sezon jest długi i moment, w którym zaczyna się coś odczuwać, wygląda inaczej i wymaga innego podejścia niż codzienny rytm. To osobny temat i napiszemy o nim osobno bo mieszanie profilaktyki z reagowaniem kończy się tym, że żadna z tych rzeczy nie jest robiona dobrze.
Od witaminy D i najlepiej od badania 25(OH)D, żeby wiedzieć, od jakiego poziomu startujesz. To jedyny punkt z całej listy, w którym sytuacja w Polsce jest jednoznaczna: od października do wiosny synteza w skórze praktycznie nie zachodzi, niezależnie od stylu życia.
We wrześniu, zanim poziom zdąży opaść. Zaczynanie w grudniu też ma sens, ale wtedy przez pierwsze tygodnie odrabia się stratę, zamiast jej zapobiegać. W polskich warunkach suplementację prowadzi się najczęściej od września do kwietnia lub maja.
Nie, i nie taka jest jego rola. Zawartość witaminy C w naparze zależy od surowca, terminu zbioru, sposobu suszenia i temperatury parzenia jest realna, ale niepoliczalna. Kapsułka daje wartość znaną co do miligrama. Napar wnosi za to rytuał i płyny, czego kapsułka nie wniesie.
Cynk i miedź konkurują ze sobą o wchłanianie, więc długie stosowanie wysokich dawek samego cynku nie jest obojętne. W praktyce oznacza to, że cynk lepiej sprawdza się jako element uzupełniający w rozsądnej dawce niż jako preparat brany maksymalnie i bez końca. Zalecana porcja dzienna z etykiety jest tu punktem odniesienia, nie minimum do przebicia.
Tak, to dwie różne warstwy i nie wykluczają się. Warto natomiast zajrzeć na kartę każdego produktu, bo poszczególne mieszanki mają własny rytm stosowania i własne przeciwwskazania nasze mieszanki stosuje się kuracyjnie, w cyklach z przerwą, a nie bez końca.
Wszystko, co zbieramy pod ten sezon, znajdziesz w jednym miejscu: Odporność sezonowa.
Suplementy diety nie mogą być stosowane jako substytut zróżnicowanej diety i zdrowego trybu życia. Mieszanki ziołowe oparte na tradycyjnym zastosowaniu roślin nie są lekami i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed rozpoczęciem suplementacji wysoką dawką witaminy D warto zbadać jej poziom we krwi.
O AUTORZE
Sięgając po kosmetyki często nie zastanawiamy się co kryją pod swoją etykietą. Mamy mylne przekonanie, że coś co powinno wpływać tylko pozytywnie na nasze ciało i urodę, może nam szkodzić. Niejednokrotnie powinniśmy zastanowić się dlaczego wypadają nam włosy, rozdwajają się paznokcie, mamy łupież. Czy nie jest to spowodowane tym, że codziennie wcieramy w ciało czy […]
Coraz więcej osób zwraca uwagę na to, co nakłada na swoją skórę. Rosnąca świadomość składników kosmetycznych oraz wpływu produktów na nasze ciało i środowisko prowadzi do zmiany nawyków zakupowych. W rezultacie naturalne kosmetyki zyskują na popularności. Czy kosmetyki naturalne są lepsze? Dlaczego warto wybierać kosmetyki o dobrych składach? Odpowiedzią jest zarówno troska o zdrowie, jak […]
Większość ludzi myśli o limfie i wątrobie jako dwóch osobnych tematach. Limfa to obrzęki i ciężkość. Wątroba to cholesterol i tłuste jedzenie. W praktyce to dwa odcinki tego samego procesu wyprowadzania z organizmu tego, co zbędne. Limfa przesuwa. Wątroba przetwarza i wyprowadza. Jeśli jeden z tych kanałów pracuje wolno, drugi nie nadrobi za niego całej […]
Przywracamy siłę natury. Autorskie mieszanki ziołowe, suplementy i kosmetyki naturalne.
